Rahim İltihabı (Servisit) Nedir?
Rahim ağzı (serviks), vajina ile rahmi birbirine bağlayan, bakterilerin ve virüslerin rahim içine girmesini engelleyen önemli bir bariyerdir. Servisit, bu bariyerin (rahim ağzı dokusunun) çeşitli nedenlerle enfeksiyon kapması veya tahriş olması sonucunda iltihaplanması durumudur. Vajinal akıntıların en yaygın nedenlerinden biri olan servisit, zamanında tedavi edilmezse enfeksiyonun daha yukarı (tüplere ve yumurtalıklara) taşınarak Pelvik İnflamatuar Hastalık (PID) ve kısırlık (infertilite) gibi çok daha ciddi tablolara yol açmasına neden olabilir.
Rahim Ağzı Yarası (Servikal Erozyon / Ektropiyon) Nedir?
Halk arasında "Rahim Ağzı Yarası" olarak bilinen bu durum, aslında gerçek bir yara (kesik veya sıyrık) değildir. Tıbbi adıyla Servikal Ektropiyon, rahim kanalının iç kısmını döşeyen ince ve hassas hücre tabakasının (silindirik epitel), rahim ağzının dış kısmına doğru ilerleyerek dışarı taşmasıdır. Bu hassas hücreler vajinanın asidik ortamıyla karşılaştığında kızarık, iltihaplı ve kanamaya çok müsait "yara benzeri" bir görünüm alır.
Servikal erozyon genellikle hormonal değişimlere bağlı olarak genç kadınlarda, hamilelikte veya uzun süreli doğum kontrol hapı kullananlarda sık görülür. Tek başına kanser öncüsü bir durum değildir ancak iltihaplara zemin hazırladığı için kronik şikayetlere neden olur.
Belirtileri Nelerdir?
Rahim ağzı yarası ve iltihabı çoğu zaman sinsi ilerleyebilir ve rutin jinekolojik kontrollerde tesadüfen saptanabilir. Ancak enfeksiyon veya tahriş belirginleştiğinde şu şikayetler ortaya çıkar:
- Geçmeyen Vajinal Akıntı: İlaç kullanılmasına rağmen sürekli tekrar eden sarı, yeşilimsi, bazen gri renkte ve kötü kokulu yoğun akıntılar.
- Cinsel İlişkide Kanama ve Ağrı: Rahim ağzındaki doku çok hassaslaştığı için cinsel birleşme sırasında lekelenme tarzı kanama (postkoital kanama) ve derin kasık ağrısı.
- Ara Kanamalar: Adet dönemleri dışında beklenmedik damla damla kanamalar veya lekelenmeler.
- Kronik Bel ve Kasık Ağrısı: İltihabın çevre dokulara yayılması hissi.
- Sık İdrara Çıkma veya Yanma: Enfeksiyonun idrar yollarına yakınlığı sebebiyle idrar yaparken sızlama ve rahatsızlık.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılan spekulum muayenesi ile saniyeler içinde konulur. Hekim, rahim ağzındaki kızarıklığı, yarayı ve iltihaplı akıntıyı doğrudan gözlemler. Ancak yaranın altında hücresel bir bozukluk veya HPV (İnsan Papilloma Virüsü) gibi riskli bir durum olup olmadığını anlamak için mutlaka Smear (Rahim Ağzı Kanseri Tarama) Testi ve gerekirse vajinal kültür alınır.
Medikal ve Girişimsel Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Tedavi planlaması, yaranın büyüklüğüne, enfeksiyonun tipine, hastanın şikayetlerinin şiddetine ve Smear testi sonuçlarına göre kişiye özel olarak yapılır.
1. İlaç Tedavisi (Antibiyotik ve Fitiller)
Smear testi normal çıkan ve asıl sorunu enfeksiyon (servisit) olan hastalarda ilk adım medikal tedavidir. Kültür sonucuna veya şüpheli bakteriye (Klamidya, Gonore, vb.) yönelik uygun oral antibiyotikler ve vajinal fitiller (ovüller) reçete edilir. Çoğu zaman bu tedaviyle iltihap kurur ve yara görünümü kendiliğinden iyileşir.
2. Kriyoterapi (Yara Dondurma İşlemi)
İlaç tedavisine dirençli, sürekli akıntı ve kanama yapan yaralarda başvurulan en konforlu yöntemlerden biridir. Özel bir cihaz yardımıyla rahim ağzındaki sorunlu (yara olan) bölge -80 ile -90 derecelere kadar dondurulur. Donan hastalıklı doku birkaç hafta içinde dökülür ve alttan tamamen sağlıklı, yeni ve dayanıklı bir doku (epitel) gelir. Ağrısızdır, anestezi gerektirmez ve yaklaşık 3-5 dakika sürer.
3. Koterizasyon (Yara Yakma İşlemi)
Yaranın çok geniş veya kanamalı olduğu durumlarda ısı enerjisi kullanılarak sorunlu dokunun yakılıp tahrip edilmesi işlemidir. Kriyoterapiye benzer şekilde, yanan doku dökülür ve yerine sağlıklı doku gelişir. İşlem sırasında hafif bir ısı hissi veya adet sancısı benzeri bir kramp olabilir, ancak kısa ve lokal anesteziyle kolayca tolere edilebilir bir işlemdir.