Miyom (Myoma Uteri) Nedir?
Miyom (veya Myoma Uteri), kadın üreme sisteminin en önemli organı olan rahmin (uterus) düz kas tabakasından kaynaklanan, genellikle sert yapıda ve yuvarlak hatlı iyi huylu (kanser olmayan) tümörlerdir. Üreme çağındaki kadınlarda o kadar sık görülür ki, 35-45 yaş aralığındaki her üç kadından birinde (hatta bazen dördünden üçünde) boyutları farklı olmak kaydıyla miyomlara rastlanmaktadır.
Miyomların neden oluştuğu kesin olarak bilinmemekle birlikte, gelişimlerinde genetik yatkınlık ve özellikle östrojen ile progesteron hormonlarının büyük rol oynadığı kanıtlanmıştır. Bu nedenle miyomlar, hormon seviyelerinin yüksek olduğu üreme çağında büyümeye eğilimliyken, menopoza girildiğinde hormonların azalmasıyla birlikte genellikle küçülme sürecine girerler.
Miyom Çeşitleri Nelerdir?
Miyomların yarattığı şikayetler, büyüklüklerinden çok rahmin neresine yerleştiklerine bağlıdır. Yerleşim yerlerine göre üç ana gruba ayrılırlar:
- Submüköz Miyomlar (Rahim İçi): Rahmin iç zarına (endometrium) doğru, yani bebeğin yerleşeceği boşluğa doğru büyüyen miyomlardır. En küçük boyutlarda bile şiddetli adet kanamalarına ve düşüklere (infertiliteye) yol açan en sorunlu miyom türüdür.
- İntramural Miyomlar (Kas İçi): Doğrudan rahim kas tabakasının (miyometrium) içinde yer alan, en sık görülen miyom türüdür. Büyüdükçe rahmin genel boyutunu genişletir ve karında dolgunluk, şiddetli adet sancısı yaparlar.
- Subseröz Miyomlar (Rahim Dışı): Rahmin dış yüzeyinden karın boşluğuna doğru büyüyen miyomlardır. Genellikle kanamaya neden olmazlar ancak çok büyüdüklerinde (bazen portakal veya kavun boyutuna ulaşabilirler) mesaneye veya bağırsaklara baskı yaparak ağrı ve bası şikayetleri yaratırlar.
Miyom Belirtileri Nelerdir?
Birçok kadında miyomlar hiçbir belirti vermez ve rutin jinekolojik kontroller sırasında ultrasonla tesadüfen saptanır. Ancak yerleşim yerine veya çok büyümesine bağlı olarak miyomlar hayat kalitesini düşüren şu ciddi belirtilere yol açabilir:
- Aşırı ve Uzun Süren Adet Kanamaları: Adetlerin normalden çok daha yoğun (pıhtılı) ve uzun geçmesi, buna bağlı olarak gelişen kronik yorgunluk ve anemi (kansızlık).
- Pelvik Ağrı ve Bası Hissi: Alt karında, kasıklarda ve belde hissedilen sürekli veya adet dönemlerinde şiddetlenen dolgunluk ve basınç hissi.
- Sık İdrara Çıkma veya İdrar Kaçırma: Rahmin ön yüzeyindeki büyük miyomların mesaneye (idrar torbasına) mekanik baskı yapması sonucu görülür.
- Kabızlık: Rahmin arka yüzeyindeki miyomların kalın bağırsağa (rektuma) bası yapması.
- Cinsel İlişkide Ağrı (Disparoni): Miyomların konumuna bağlı olarak cinsel birleşme sırasında yaşanan rahatsızlık ve ağrı.
Miyomlar Kansere Dönüşür mü?
Hastaların en çok endişe ettiği konu miyomların kötü huylu bir tümöre (kansere) dönüşüp dönüşmeyeceğidir. Tıbbi verilere göre miyomların kanserleşme ihtimali yok denecek kadar azdır (binde 1 veya binde 2 oranında). Ancak, miyom boyutunun menopozdan sonra aniden hızla büyümesi veya çok hızlı şekil değiştirmesi durumu "Sarkom" adı verilen nadir bir kanser türü açısından dikkatle değerlendirilmelidir.
Güncel Miyom Tedavisi Nasıl Yapılır?
Her miyom tedavi veya ameliyat gerektirmez. "Miyom varlığı" tek başına ameliyat sebebi değildir. Eğer miyom küçükse, şikayet yaratmıyorsa, sadece 6 aylık veya yıllık ultrasonlarla "İzlem" (Gözlem) altında tutulur. Tedavi, ancak miyomun kanama, şiddetli ağrı, bası veya kısırlık (gebelik kayıpları) yapması durumunda planlanır.
1. Medikal (İlaçla) Tedavi
Kanamayı durdurmak, kansızlığı tedavi etmek veya ameliyat öncesi büyük bir miyomu bir miktar küçültmek amacıyla uygulanır. Doğum kontrol hapları, hormonlu spiraller (Mirena) veya geçici menopoz iğneleri (GnRH analogları) kullanılabilir. İlaçlar miyomu tamamen yok edemez, ilacın etkisi bitince miyom genellikle eski boyutuna döner.
2. Cerrahi Tedavi (Miyomektomi)
Hastanın çocuk sahibi olma isteği ve şikayetlerinin derecesine göre, rahmi koruyarak sadece miyomların çıkarıldığı işleme Miyomektomi denir. Günümüzde bu işlem genellikle Kapalı (Minimal İnvaziv) tekniklerle yapılmaktadır:
- Histeroskopik Miyomektomi: Rahim içine doğru büyüyen (submüköz) miyomların, vajinadan rahim ağzına optik bir kamera ile girilerek kesi veya dikiş olmadan içeriden tıraşlanarak çıkarılması işlemidir. Hasta aynı gün taburcu olur.
- Laparoskopik Miyomektomi: Kas içindeki (intramural) veya dış yüzeydeki (subseröz) miyomların, karından açılan 1 cm'lik 3-4 delikten girilerek kamera ve özel aletlerle çıkarılmasıdır. Açık ameliyata göre çok daha az ağrı, daha az yapışıklık ve hızlı iyileşme sunar.
- Açık (Abdominal) Miyomektomi: Miyomların çok büyük (portakal/kavun boyutu), sayısının çok fazla veya yerleşimlerinin kapalı ameliyata uygun olmadığı durumlarda karından sezaryen benzeri bir kesi ile yapılan cerrahidir.
3. Rahmin Alınması (Histerektomi)
Hastanın yaşı ilerlemişse (menopoza yakın veya girmişse), artık çocuk beklentisi kesinlikle yoksa ve miyomların sayısına bağlı şiddetli kanamalar hayatını tehdit ediyorsa, sadece miyomu değil rahmi tamamen çıkarma (Histerektomi) kararı, hasta ile ortaklaşa olarak, kesin bir çözüm sunması sebebiyle alınabilir.